5 Oktober 2026
05:56“We hebben veel dat willen we promoten, behouden en eren. Met een beurs hopen wij de rest van Suriname een inkijk te geven, hen te informeren en laten zien dat er meer is dan we denken, kennen of hebben gehoord.” Dat zegt commissievoorzitter Minanga Hertsberg tegen de Ware Tijd over de eerste Maroon Legacy Wi Rutu-beurs die zaterdag en zondag is gehouden bij Roeli’s Event Venue. De beurs is gehouden in het kader van de Maroon Legacy Month van het ministerie van Regionale Ontwikkeling.
Tekst en beeld Edwien Bodjie
Bezoekers konden kennismaken met producten en activiteiten die binnen de marrongemeenschappen worden ontwikkeld. Ondernemers en producenten presenteerden hun producten, diensten, culturele gebruiken en ambachten.
“Het kan beter. Het kon eerder, maar voor alles is er een begin”
Commissievoorzitter Minanga Hertsberg
Voor sommige deelnemers was de beurs vooral een gelegenheid om producten die al jarenlang worden gemaakt of verkocht onder de aandacht te brengen bij een groter publiek. Dalili Lotje van Dayenne Kruiden and More staat normaal gesproken van maandag tot en met zaterdag op de Vreedzaammarkt, maar greep de gelegenheid voor deelname aan de beurs met beide handen aan.
Ze verkoopt onder meer (zelfgemaakte) oliën uit verschillende palmvruchten, zoals kokos, die zowel bij het koken als voor medicinale doeleinden worden gebruikt. Daarnaast biedt ze medicinale planten, kruidenmengsels en producten uit de natuur aan, waaronder kalebassen en basten van bomen. “Ik verkoop al langer dan tien jaar op de markt en ik kan zeggen: ‘deze typische marronculturele zaken zijn in trek en ik kan ermee leven’”, reageert ze tegenover de Ware Tijd.
Achter haar bedrijf staat een netwerk van mensen die in het binnenland en de districten produceren als toeleveranciers. “Als u koopt, ondersteunt u niet alleen mij, maar ook mijn leveranciers”, legt Lotje uit. Producten die in het binnenland worden vervaardigd of verzameld, vinden via ondernemers als Lotje hun weg naar de stad.
(lees verder onder de foto)
Duurzaam en toekomst perspectief
Ook Elvia Asoedanoe van Kasjaada’s Ananas Project ziet de beurs als een mogelijkheid om haar activiteiten te presenteren. Ze stond er met haar man en dochter. Asoedanoe houdt zich bezig met landbouw en verwerkt onder meer ananas. Daarnaast verbouwt ze meloen- en citrussoorten en (knol)gewassen. Ook verkoopt ze huishoudelijke producten en gebruiksvoorwerpen, zoals matten, stampers en hakblokken. Haar landbouwgrond ligt bij kilometer 81 aan de Weg naar Atjoni.
Een bijzonder product dat ze toont is wat in het Saramaccaans golu wordt genoemd. Het is een soort kalebas die kan worden gebruikt als waterhouder met een inhoud tot ongeveer vijf liter. Van de kalebas worden ook sierlampen gemaakt.
Asoedanoe werkt inmiddels vijf jaar als beroepslandbouwer en doet haar werk vooralsnog grotendeels met de hand. Ze gebruikt geen pesticiden. “Dat maakt het gezonder en de smaak is ook anders.”
Over de beurs vertelt ze: “Ik ben blij dat de overheid deze beurs heeft gestart, maar het is pas het begin, hoop ik. Ondernemers als ik hebben bijna geen doorgroeimogelijkheden. Een stap naar de bank is bijna onmogelijk.”
Met meer ondersteuning zou ze haar productie kunnen moderniseren. “Als de overheid ons tegemoetkomt om wat moderner te worden en minder handmatig te planten, kunnen we ook de prijzen voor onze klanten scherper maken.” Asoedanoe pleit voor meer aandacht voor landbouw. “Het is duurzaam en biedt een toekomst.”
(lees verder onder de foto)
Inkijk in Aucaanse cultuur
Niet alle deelnemers zijn naar de beurs gekomen om producten te verkopen. Errol van Dijk vertegenwoordigt er de Aucaanse stam en gebruikt zijn stand vooral om bezoekers kennis te laten maken met gebruiksvoorwerpen en gebruiken uit die cultuur. “De stand is er om mensen een inkijk te geven in de dingen die we gebruiken bij de Aucaners.”
De stand valt op door de kleurrijke pangistoffen met Afrikaanse prints. Er staat een staf die door dorpshoofden wordt gebruikt en aan de wand hangt een portret van het Aucaanse stamhoofd Bono Velantie. Op de achtergrond staat een grote, uit een blok hout vervaardigde drum met houtsnijwerk.
Van Dijk vertelt dat het om een agida gaat, een drum die wordt gebruikt bij de foduprey, ook wel papawentiprey genoemd. Die heeft een belangrijke spirituele betekenis binnen de Aucaanse cultuur. “Tijdens het bespelen hiervan wil je de dans ook niet missen”, zegt hij met een lach. “Iedereen moet die prey ooit hebben gezien.”
Naast de drum zijn onder meer hooglandrijst, met de hand vervaardigde waaiers van rietbladeren en houten afrohaarkammen met houtsnijwerk te zien. De patronen op veel van de voorwerpen hebben elk een eigen verhaal of betekenis.
(lees verder onder de foto)
Cultuur behouden voor volgende generaties
De beurs sluit aan bij de bredere doelstelling van de Maroon Legacy Month. Hertsberg zegt dat het idee ontstond vanuit de activiteiten rond 10 oktober, Dag der Marrons. Daarbij werd ook gekeken naar de viering van de Saamaka Daka op 19 september.
Tijdens een gesprek vroeg minister Miquelle Huur van Regionale Ontwikkeling waarom niet alles in één kader wordt georganiseerd in een afgebakende periode. Intussen is er een lezing gehouden over de marrongemeenschappen, is de beurs gehouden en op 10 oktober wordt de reeks activiteiten afgesloten.
“Ondernemers als ik hebben bijna geen doorgroeimogelijkheden. Een stap naar de bank is bijna onmogelijk”
Elvia Asoedanoe
Binnen het ministerie is ook het directoraat Duurzame Ontwikkeling Afro-Surinamers Binnenland betrokken bij de ontwikkeling van de marrongemeenschappen. Het houdt zich onder meer bezig met projecten, trainingen, onderzoek en documentatie. Daarbij wordt gewerkt aan het vastleggen en behoud van materieel en immaterieel erfgoed, zodat informatie over de verschillende stammen beschikbaar blijft voor toekomstige generaties.
Vanesse Wong A Ton, senior beleidsmedewerker bij het directoraat, zegt dat het werk zich richt op de belangen van de in stamverband levende gemeenschappen. Daaronder vallen onder meer de Aucaners, Saramaccaners, Kwinti, Matawai, Paramaccaners en Aluku. Het directoraat ondersteunt daarnaast het traditioneel gezag, bijvoorbeeld bij zaken rond kapiteins en basya en bij aanvragen voor gemeenschapsbossen.
Niet vlekkeloos verlopen
Hertsberg erkent dat de eerste editie van de beurs niet vlekkeloos is verlopen. Niet alle stands waren zaterdag voortdurend bemand, maar ze vindt het belangrijk dat ondernemers en vertegenwoordigers van de gemeenschappen de gelegenheid hebben gekregen om zich te presenteren. “Het kan beter. Het kon eerder, maar voor alles is er een begin.”
De commissie Maroon Legacy bestaat uit vertegenwoordigers van verschillende ministeries. Naast Regionale Ontwikkeling zijn onder meer Sociale Zaken en Volkshuisvesting, Transport Communicatie en Toerisme, Onderwijs, Wetenschap en Cultuur en Jeugdontwikkeling en Sport betrokken.