5 Oktober 2026
14:05President Jennifer Geerlings-Simons presenteerde woensdag in haar tweede jaarrede een redelijk mooi plaatje van herstel van de Surinaamse economie. Maar met de olie-inkomsten van 2028 in het vooruitzicht, is de dringende vraag of de overheid de komende miljarden wel aankan.
Tekst Ivan Cairo
Beeld CDS
Het is een waarheid die in de economie al even oud is als de mensheid: als de grondstoffen stromen, verliest de staat al snel zijn grip. Daar zijn genoeg voorbeelden van in de wereld. Suriname staat aan de vooravond van zijn grootste economische transformatie sinds de ontdekking van bauxiet en goud. In 2028 begint de exploitatie van olie voor de kust en de verwachte inkomsten zullen het kleine land naar verwachting aanzienlijk veranderen.
“De olie-inkomsten komen eraan en president Jennifer Geerlings-Simons hamert er terecht op: het financiële huis van de staat moet op orde zijn voordat de eerste dollars binnenstromen“
Maar in haar tweede jaarrede in De Nationale Assemblee, schetste de president een beeld dat niet enkel getuigt van optimisme, maar van een diep geworteld besef van urgentie. De etalage van de Surinaamse economie is gepoetst, maar het fundament is broos.
Hoofd koel houden
De onbetwiste feiten zijn op het eerste gezicht indrukwekkend. Waar Suriname in 2020 nog ten prooi viel aan een diepe crisis, is met de macro-economische stabilisatie die Gerlings-Simons’ voorganger Chandrikapersad Santokhi met steun van het Internationaal Monetair Fonds heeft ingezet het tij aardig ten positieve gekeerd. De inflatie is beteugeld tot onder de 9 procent, de internationale reserves zijn intussen gestegen naar een historisch hoge twee miljard US dollar, en de economie groeit.
Door schuldherschikkingen via nieuwe obligaties is de acute wurggreep van de korte-termijn-schuld doorbroken. Geeerlings-Simons mag zich daarover met recht op de borst slaan. Ze heeft het land uit de intensive care gehaald.
Maar in haar toespraak klonk geen zegepraal, eerder de nuchtere waarschuwing van een arts – wat ze ook is – die beseft dat de patiënt nog steeds een zwak gestel heeft. “Organisaties raken gemakkelijk in verval door gebrek aan aandacht, menskracht en middelen”, aldus de president. Het is een understatement van jewelste. Ook Santokhi heeft vaker gesproken over verzwakte en uitgeholde werkarmen van de overheid.
Dreiging grondstoffenvloek
De staatsinstituten zijn, na jaren van verwaarlozing en politieke bemoeienis, uitgehold. Hier ligt de kern van het dilemma waar het staatshoofd zich nu in bevindt. De regering probeert het dak te repareren terwijl de zon al aan de horizon verschijnt.
De olie-inkomsten komen eraan en Geerlings-Simons hamert er terecht op: het financiële huis van de staat moet op orde zijn voordat de eerste dollars binnenstromen. Het is een directe verwijzing naar de lessen die buurlanden hebben geleerd.
De ‘grondstoffenvloek’ ligt op de loer: het gevaar dat olie-inkomsten zodanig hoog zullen zijn, waardoor andere sectoren zoals landbouw en toerisme worden weggeconcurreerd en verwaarloosd en dat de overheid vervalt in een patrimoniaal systeem van vriendjes en subsidies.
Om die vloek te bezweren, zet Geerligs-Simons in op digitalisering, een versterkte belastingdienst – ook dat wordt al decennia gehoord uit de mond van opeenvolgende presidenten – en een keiharde begrotingsdiscipline. Maar de realiteit botst vaak met de ambitie in de ministeriële kantoren.
De invoering van een moderne belasting- en inningsautoriteit is weer aangekondigd. Er liggen al enkele ontwerpwetten klaar. Maar de culturele omslag binnen de overheid laat zich niet vangen in een paar ontwerpwetten. Smokkel en informele economie tieren nog steeds welig en de uitvoeringscapaciteit van de overheid is, in de eerlijke woorden van de president zelf, “laag”.
Sociale druk en inflatieparadox
Tegelijkertijd staat haar regering onder enorme sociale druk. Jaren van crises hebben de koopkracht van de Surinamer uitgehold. De recente loonsverhoging van 15 procent voor ambtenaren en de verdubbeling van de kinderbijslag zijn dan ook meer dan terechte correcties; het is een politieke noodzaak. Maar de burger beoordeelt economisch herstel niet naar het primaire saldo, zo weet Geerlings-Simons als geen ander, maar aan de inhoud van de boodschappenmand.
Toch is hier een paradox zichtbaar. Door de overheidslonen en sociale voorzieningen te verhogen, pompt de staat extra geld in de economie. In een land met een zwakke productiebasis en een hoge importafhankelijkheid is dat een hachelijke onderneming. Het risico dat deze bestedingsimpuls de inflatie weer aanwakkert en de zo zorgvuldig gestabiliseerde wisselkoers onder druk zet, is reëel. Geerlings-Simons erkent dit zelf ook: “Verbetering van inkomen brengt alleen verbetering van leefomstandigheden, als wij de wisselkoers stabiel kunnen houden.”
Het is een elegante manier om te zeggen: de sociale verhogingen staan op het spel als de macro-economische discipline verzwakt.
Echte test begint in 2028
De ware test voor het beleid van de president begint dan ook niet vandaag, maar in 2028. De regering wil dat de olie-inkomsten worden gebruikt voor diversificatie, infrastructuur en een sterk sociaal vangnet. Prachtige woorden en voornemens. Maar de geschiedenis leert dat de verleiding groot is om van elke nieuwe oliedollar een politiek cadeautje te maken voor de eigen achterban.
Suriname heeft de stabilisatiefase min of meer met glans doorstaan. De cijfers van 2026 liegen niet. Maar cijfers vertellen niet hoe sterk de instituties zijn die ze moeten beheren. De race tegen de klok is begonnen toen TotalEnergies begin oktober 2024 het investeringsbesluit om in 2028 met het oppompen van olie voor de kust te beginnen, bekendmaakte.
De vraag is niet of Suriname rijk zal worden van de olie, maar of het land (vooral het politieke bestuur) de wijsheid en de institutionele ruggengraat heeft om die rijkdom goed te beheren. Elke Surinamer weet dat als het fundament van het huis wankelt, een nieuwe verflaag op de muren geen enkele zin heeft, zonder eerst dat probleem te hebben opgelost.